Tanong-Sagot Hinggil sa "Gloriagate" o GMA-Garci Audio Tape Scandal
Inihanda ng League of Filipino Students
July 5, 2005
Malaking ebidensya ng pandaraya noong nakarang halalan ang paglabas ng tinatawag na "Gloriagate" tapes na naglalaman ng pag-uusap nina Gloria Macapagal Arroyo at Comelec Commisioner Virgilio "Garci" Garcillano.
Nitong huli, inamin ng pangulo na siya nga ay nakipag-usap sa isang opisyal ng Comelec noong nakaraang eleksyon upang umano’y "protektahan ang kaniyang boto." Lalo namang dumadami ngayon ang nananawagan ng pagbibitiw ni Arroyo dahil sa nailantad na pandaraya ng "Hello, Garci" conversation.
Inilalabas ang tanong-sagot na ito para maglinaw hinggil malinaw na ipinapakitang pandaraya sa pag-uusap sa tapes at para kontrahin ang mga kasinungalingan ng Malakanyang na walang malaking kasalanan si Arroyo at ang kanyang ginawa ay isa lamang "lapse of judgement."
Kailan lumabas at paano lumaganap ang mga "Gloriagate" tapes?
Nakatutuwang isipin na unang nilabas sa isang media breifing ng mismong Press Secretary ng Malacanang na si Ignacio Bunye ang mga kontobersyal na tapes. Inilabas ni Press secretary Bunye sa isang media briefing noong June 6 ang tape.
Ito daw umano bilang isang "preemptive strike" dahil lumalaganap na unti-unti ang tapes. Inamin ni Bunye na si Gloria ang nasa wiretapped conversation, ngunit sinabi niyang "tampered" ito at naglabas siya ng isang kuno ay "original" copy. Ang "original" ay ang kanilang binago para pagtapan si Gloria habang ang umano’y "tampered" ang totoong kopya.
Pero ang mahalagang bagay ay inamin na ni Bunye na si Gloria ang nasa tape at siya ay na-"wiretap." Kaya naman nagsimula ng magbuhol-buhol ang mga dahilan ng Malakanyang dahil hindi nila alam kung paano nila babawiin ang kanilang ginawa at ipagtatanggol si Gloria.
Habang nagtatanong pa ang marami kung totoo nga ang tapes at kung mapapagkatiwalaan ba ito, at habang namomroblema na ng malaki ang Malakanyang sa paglulubid ng kasinungalingan hinggil sa tapes, ginulantang ang bayan ng paglitaw ni NBI Deputy Director Samuel Ong. Noong June 10, sinabi ni Ong na hawak niya ang "master tape" na nanggaling sa Intelligence Services ng Armed Forces of the Philippines (ISAFP) at siya ang namahagi ng tapes.
Matapos naman nito ay agad na naglabas ng mga resulta ang iba’t ibang mga eksperto na ang tapes ay totoo at hindi dinuktor. Lumaganap naman sa internet at ipinarinig sa mga istasyon ng radyo at telebisyon ang mga bahagi ng tapes. Sa desperasyon ay nanakot ang Malakanyang na kakasuhan ng "wiretapping" at sedisyon ang mga "destabilizers" na nagpapalaganap nito at maging ang National Telecommunications Commision (NTC) ay naglabas ng memo na nagbabawal sa media na ipatugtog ang tapes. Ikinagalit ito ng iba’t ibang mga organisasyon ng media maging ng KBP, mga internasyunal na media organizations at ng mga progresibong organisasyon.
Unti-unti ng lumaganap ang tapes, kasabay dinng nauso ang "Hello, Garci" ringtones at tumindi naman ang mga protesta. Pinili ni Gloria na manahimik hinggil sa tapes habang dumarami naman ang mamamayang tinutulak siya na aminin o ideny kung siya nga ang nasa tapes.
June 27 ng gabi, matapos manawagan ang maraming sektor na ilantad na ang katotohanan, nagpahayag sa telebisyon si Gloria na tumawag nga siya sa isang COMELEC official, hindi daw upang dayain ang eleksyon kundi upang "protektahan" ang kanyang boto, kasabay ng mala-teledramang sambit ng mga katagang "I’m sorry" dahil siya daw ay gumawa ng isang "lapse of judgement." Umaasa siyang matatapos na ang skandalo sa pamamagitan ng ginawa niyang ito.
Taliwas sa kanyang inaasahan, lalong dumami ang nagngalit sa kanya dahil sa kanyang drama, kasabay ng tumitinding panawagang siya ay magbitiw na sa puwesto.
Ano-ano ang laman ng audio tapes na direktang magpapakita ng paglabag ni Arroyo sa batas at pandaraya sa halalan?
Kung papakinggan ang buong tape ay maririnig ang maraming pag-uusap na magpapakita, direkta o indirekta ng pagmamaneobra ni Arroyo at ng iba pang mga tao na maririnig sa tape na kausap si Garcillano. Ilan lamang dito ang mga sumusunod:
GMA : Hello, hindi kaya puwedeng ma delay yung senatorial canvassing until after the voting on the rules tonight.
Garcy : on the rules? Ahh, sige po…
GMA: …sa Senate, para walang away. Between two allies ito, siyempre magagalit ito, yung isa magagalit din for sure … (line cut)
· Malinaw dito ang pagtatangkang i-delay ang pagbibilang ng boto. Isa itong malinaw na pagmamaneobra sa eleksyon. Ayon sa batas, dapat tuloy-tuloy ang bilangan hanggat naririyan ang mga balota at materyales.
· Ito rin ay malinaw na paggamit ng posisyon bilang Pangulo at bilang taga- appoint kay Garcillano para impluwensiyahan ang isang dapat ay independent na opisyal.
· Ilan sa mga batas na nalabag: Section 231 ng Omnibus Election Code, Article 210 hinggil sa Direct Bribery o panunuhol, Anti Graft Law
Nais niyang ipadelay ang canvassing sa Sendao dahil baka mag-away ang dalawang kandidato sa pagkasenador ng administrasyon at mailantad ang mga pandaraya.
Garcy : OK mam, mas mataas siya pero, ma compensate po sa Lanao yan.
GMA : So I will lead by more than 1 M overall ?
Garcy : More or less, it’s the advantage mam, parang ganun din ang lalabas
GMA : It cannot be less than one M?
Garcy : Pipilitin mam, natin yan. But as of the other day 982…
GMA : Kaya nga eh
Garcy : and then if we can get more in Lanao
· Hinihiling ni Arroyo na tiyakin na hindi bababa sa 1 milyon ang kanyalng lamang at "pipilitin" ito ni Garci. Dahil tapos na ang halalan, wala ng ibang paraan para "pilitin" na tumaas ang resulta kung hindi manipulahin ang resulta ng eleksyon.
· Bukod sa pagtutulak ng pandaraya sa eleksyon at panunuhol, maaaring ma-preso si Arroyo dahil hinayaan niya ang isang paglabag sa batas sang ayon sa Art. 208 of the Revised Penal Code
GMA : OO, oo, si Biazon nagbabanta, kung madaya daw siya pabubuksan niya ang ___ at sa Tawi-Tawi, eh baka raw ako ang matalo dun.
Garcy : Baka nga ho.
· Nag-aalala siyang kapag binuklat ang mga dokumento sa Tawi-tawi, mabubuking siya. Kaya sinasabi niya kay Garci na huwag tanggapin ang petisyon ni Biazon.
GMA : Hello, dun daw sa Basilan at Lanao del Sur di daw nag match ang SOV sa COC
Garcy : Ang sinabi niya, nawawala na naman ho
GMA : Hindi na nag match
Garcy : May posibilidad ho na hindi nag match kung di nila sinunod yung individual SOV ng munisipyo. Pero aywan ko lang ko lang ho kung pabor sa atin o hindi. Doon naman sa Basilan at Lanao del Sur ito ho yung ginawa nilang magpataas sa inyo, maayos naman ang paggawa eh.
GMA : so nag mamatch?
Garcy : Oho, sa Basilan, alam niyo naman ang military dun hindi masyadong marunong kasi silang gumawa eh. Katulad ho doon sa Sulu, si Gen. Habatan. Pero hindi naman ho, kinausap ko na yung chairman of the Board ng Sulu, yung sa akin. Patataguin ko muna ang EO ng Pagundaran na para hindi sila maka testigo ho. X x x x
GMA : OO .. tapos nun, sa Calangunyan may teacher daw sila na nasa witness protection program.
Garcy : sino ho?
GMA : yung kabila, may teacher daw silang hawak
Garcy : wala naman ho, baka nanakot lang sila.
GMA : Calanguyan, Tawi tawi?
Garcy : Calanguyan Tawi Tawi? Wala naman ho tayong kwan dun, wala naman ho tayong ginawa dun, sa calanguyan. In fact talo nga tayo dun, talo nga si Nur dun.
GMA : oo, oo
Garcy : Sige, aanuhin kong lahat ng yan.
* SOV: Statement of Votes/COC: Certifiate of Canvas
· Buking na buking dito na may ginawa ngang "pagpapataas" ng boto para kay Arroyo at itinatago nila ang kanilang kalokohan dahil tila hindi nagkakapareho (ngma"match")ang mga bilang.
· Hindi lang magicianng boto ito si Garci, marunong din magpa "disappear" ng tao: "Pataguin ko muna ang EO (Election Officer) ng Pagundaran para hindi sila maka testigo ho."
· Ginamit din ng mga loko ang militar: " alam niyo naman ang military dun hindi masyadong marunong kasi silang gumawa eh."
· Malinaw na malinaw dito na dinadaya nila ang eleksyon at alam na alam ito at pinapakana ito ni Arroyo.
· Tandaan din natin na ni-reappoint pa muli ni Arroyo itong si Garcillano sa COMELEC
Gary : Hello
GMA: Hello, did you get my text about Tipo-tipo?
Gary: Oho, oho, Ma’am kwan ho, that’s what I’m being fearful about. Kung si Rasma Hali yun, that’s why we’re asking people to look for her so we can control her
GMA: She’s probably already being held by them
Gary : Ma’am?
GMA: She’s being held by them already
Gary : She is here, that’s why if possible we will ask her family to call her up from Zamboanga
GMA: o sige, OK
· Si Rasma Hali ay election officer sa Tipo-tipo na nagtestify na may pandaraya sa halalan. Ipinapa-"control" ito nina Gloria at idinidiing baka nasa oposisyon na siya.
· Nabalita ito na kinidnap ang pamilya at ginawang hostage para ma-neutralize si Hali: " if possible we will ask her family to call her up from Zamboanga"
· Hindi lang dinadaya ang eleksyon, nagpapadukot pa ng pamilya para lamang magawa ito.
Ilan lamang ito sa mga nagpapatunay na nilabag ni Arroyo ang batas, dinaya ang halalan at ninakaw ang boto ng mamamayan, kabaliktaran sa kanyang sinabi na isa lamang itong "lapse of judgement" at ginawa niya ito para "protektahan" lamang (hindi pataasin) ang kanyang boto.
Sa simula’t simula pa lamang, hindi dapat kausapin ng isang kandidatong tumatakbo, lalo na kung siya ay Pangulo ng panahong iyon ang isang opisyal ng COMELEC. Hindi lang ito isang beses kundi maraming ulit niya itong ginawa. Kung nais lamang niyang tiyakin ang kanyang boto, sana tinawagan niya si Comelec Chair Abalos, ngunit hindi ito ang kanyang ginawa, tinawagan niya ang isang kilalang "magician" sa eleksyon na si Garcillano.
Bukod sa nilalaman ng tapes, ano pa ang mga nilabag ni Arroyo sa proseso ng kanyang pagsagot at pagtangkang lusutan ang skandalo?
Sa mismong proseso ng paglulubid ng mga kasinungalingan at mga pakana para lusutan ang kanyang skandalo, lumabag na si Arroyo sa batas.
· Kahit alam niya na siya ang nasa tape, inatasan pa rin o pinayagan ang Press Secretary na ideklarang ang tape ay "pakana" at gawa-gawa lamang ng oposisyon para i-"destabilize" ang gobyerno.
· Gayundin, ipinaganap niya na may "original" tapes kahit alam niyang hindi ito totoo. Ang paggamit ng public office para sa sariling kapakanan at interes, at para magpalaganap ng maling impormasyon ay labag sa batas.
Maaari bang maging batayan ang mga ito para alisin si Gloria sa pagkapangulo?
Oo. Sa ilalim ng batas, Article XI, Sec. 2 ng Konstitusyon, nilabag niya ang mga sumusunod:
(i) culpable violation of the Constitution,
(ii) bribery
(iii) graft and corruption; at
(iv) betrayal of public trust
Apat ito sa anim na batayan para sa impeachment.
Bukod dito, mananagot din siya sa kasong kriminal sa ilalim ng Art. 238 ng Revised Penal Code ("abetting or tolerating a crime") at iba pang mga kaso.
Maaaring pang makulong ng aabot sa 23 at kalahating taon si Arroyo kung mapatunayang nagkasala siya sa mga kasong ito.
Ang audio tapes lang ba ang ebidensiya hinggil sa pandaraya? Bakit ngayon lang lumabas ang mga ito at hindi noong eleksyon?
Noon pa mang panahon ng eleksyon ay marami ng ebidensya ng pandaraya ang inilabas. Kaya lamang, hindi ito hinayaang magpatuloy sa kongreso dahil kaalyado din ni Gloria ang karamihan dito. Ibinasura din ng Presidential Electoral Tribunal ang petisyon ni FPJ.
Kahit ang mga survey noon ay nagpapakita ng malawak na paniniwala ng mamamayan na dinaya ni Gloria ang nakaraang halalan. Naging maingay din ang grupong Patriots sa pamumuno ng mga kaparian na maglabas ng mga ebidensya ng pandaraya. Ang paglabas ng tape ay higit lamang na nagpapatunay ng pandaraya ni Arroyo sa nakaraang halalan.
Gayundin, muling naglalabas ngayon ang iba’t ibang grupo ng mga ebidensiya ng pandaraya noong nakaraang halalan.
Ano ang dapat gawin hinggil sa iskandalong ito?
Hindi na karapat-dapat pang magtagal sa pagkapangulo si Arroyo. Hindi na maaari pang tiisin ang limang taon pang pananatili ng pekeng pangulong ito sa Palasyo. Kailangan ng kumilos ang mamamayan para ipanawagan ang kanyang pagpapatalsik sa pwesto.
May mga mambabatas na nag-iisip na iimpeach si Arroyo. Kung maayos itong isusulong, maaari itong maglantad ng kabulukan ni Gloria. Gayunpaman, hindi tayo umaasa ng malaki dito pagkat karamihan ng mga kongresista ay mga kakampi din ni Arroyo.
Positibo din na may mga retirado at aktibong tauhan ng militar na bumabaklas na kay Gloria. Ngunit kailangang tiyaking gagalingin nito ang civilian supremacy sa lahat ng pagkakataon. Hindi tayo dapat pumayag sa isang military junta.
Gaya ng itinuro sa atin ng kasaysayan, tanging sa sama-samang pagkilos ng mamamayan at kolektibong aksyon lamang tayo makakapagtulak ng pagbabago sa ating bansa.
Hindi sasapat ang simpleng pagpapalit ng pamunuan, kailangan magresulta ang pagpapatalsik kay Arroyo sa mga makabuluhang repormang tutugon sa mga interes at panawagan ng mamamayan, lalong lalo na ng anakpawis.
Maaaring magbuo ng isang transition council o isang People’s Democratic Council na bubuuin ng iba’t ibang political forces para magpatupad ng mga signipikanteng reporma. Mahalagang sa konsehong ito ay may kinatawan ng mga demokratiko, patriyotiko at progresibong pwersa na magpapatupad ng mga makabayang reporma tulad ng indutriyalisasyon, tuney na reporma sa lupa, pagtataas ng sahod, pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan, pagtitiyak ng sapat na serbisyong panlipunana at iba pa. Maghahanda ang konsehong ito para sa eleksyon ng panibagong pamunuan.
Batay sa ating karanasan, alam nating hindi na magiging sapat na ipalit na lamang si Noli bilang constitutional succesor ni Arroyo. Tulad ni Arroyo, kwestiyonable din ang pagkakaupo ni Noli.
Malinaw sa atin na hindi magbabago ang sistema sa pamamagitan lamang ng pagpapalit ng pangulo. Gayunpaman, ang pagpapatalsik kay Arroyo ay magpapalakas sa kilusan ng mamamayan patungo sa pagbabago ng sistema. Kailangang tuloy-tuloy na ipaglaban ang isang lipunang malaya, makatarungan, maunlad at masagana.
Anong maaring gawin?
Pangunahan ang pag-oorganisa ng mga kilusang anti-Gloria sa iyong paaralan/komunidad:
- Maging mulat sa mga kaganapan at ipalaganap pa ito sa iba. Subaybayan ang mga balita. Maaaring mag-organisa ng mga forum, symposium, talakayan, prayer gatherings at iba pa para maipalam sa mas nakararami ang hinggil sa isyu. Magpalaganap din ng paninindigan sa internet (email, chat, e-groups). Sumali sa oust_gloria@yahoogroups.com.
- Magsuot ng pins, stickers, ribbons, atbp. para maipalam sa iba ang iyong paninindigan. Ipaalam sa TV, print media at radyo ang panawagan para sa pagpapababa kay Gloria mula sa pwesto.
- Sumulat sa inyong mga kinatawan sa senado at kongreso para suportahan ang panawagan para sa pag-reresign ni Gloria.
- Gumawa at mamahagi ng mga brochure, polyeto, letter to the editor. Magpalaganap ng mga jingle, txt jokes, ringtones at iba pang makakapagpalaganap ng protesta.
- Anyayahan ang pinakamaraming mga organisasyon, mga grupo at indibidwal na manindigan at kumilos para sa pagpapatalsik kay Gloria. Maaaring manguna sa pagbubuo ng mga alyansa o network ng mga indibidwal at organisasyon sa isang takdang lugar. Halimabawa maaaring magbuo ng inyong sariling chapter ng Youth DARE (Youth Demanding Arroyo’s Removal) o GSM (Gloria Step Down Movement).
- Sumama at magpasama ng pinakamarami ng mga martsa at protestang lansangan sa Ayala, Plaza Miranda, Mendiola, atbp. Ang malaking mga protestang masa at sama-samang pagkilos ang magiging mapagpasya sa pagpapatalsik kay Gloria. (Para sa mga iskedyul maaaring makipag-ugnayan sa Bagong Alyansang Makabayan o BAYAN sa www.bayan.ph) Tiyaking magdala ng makukulay na placards o streamers kung saan nakasulat ang panawagang tulad ng "Oust Gloria!" o "Gloria, Step Down!" at pangalan ng inyong organisasyon.
- Makipag-ugnayan at sumali sa League of Filipino Students! Sumali sa chapter ng LFS sa inyong paaralan. Kung wala pa, maaaring simulan ang pagbubuo ng chapter sa inyong paaralan. Bisitahin ang www.lfs.kilusan.net at makipag-ugnayan ng regular sa LFS. Tuloy-tuloy na ipaglaban ang makabuluhang pagbabago sa lipunan.